Ευρωπαϊκή Πράξη για την Προσβασιμότητα: τι σημαίνει για τα sites των ελληνικών επιχειρήσεων

Από τις 28 Ιουνίου 2025, οι απαιτήσεις προσβασιμότητας της Ευρωπαϊκής Πράξης για την Προσβασιμότητα, της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/882, ισχύουν στην Ελλάδα για πολλές υπηρεσίες που πωλούνται online σε καταναλωτές, μέσω e-shop, online booking engine ή εφαρμογής για κινητά. Η Ελλάδα ενσωμάτωσε την Οδηγία με τον ν. 4994/2022 (ΦΕΚ Α’ 215/18.11.2022). Το άρθρο 13 παρ. 1 του νόμου, που αντιστοιχεί στο άρθρο 13 της Οδηγίας, διατυπώνει τη βασική υποχρέωση σε μία πρόταση: «Οι πάροχοι υπηρεσιών σχεδιάζουν και παρέχουν υπηρεσίες σύμφωνα με τις απαιτήσεις προσβασιμότητας του παρόντος.» Η Οδηγία δεν ορίζει συγκεκριμένο τεχνικό πρότυπο. Στην πράξη, οι επιχειρήσεις μετρούν τα sites τους με βάση το WCAG 2.1 επιπέδου AA, δημοσιεύουν πληροφορίες για το πώς η υπηρεσία καλύπτει τις απαιτήσεις, και φροντίζουν να παραμένει έτσι καθώς το site αλλάζει.

Υπάρχει μία σημαντική εξαίρεση. Το άρθρο 5 παρ. 4 του ν. 4994/2022 (άρθρο 4 παρ. 5 της Οδηγίας) ορίζει: «Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις που παρέχουν υπηρεσίες απαλλάσσονται από την τήρηση των απαιτήσεων προσβασιμότητας της παρ. 2, καθώς και από οποιαδήποτε υποχρέωση σχετικά με την τήρηση των εν λόγω απαιτήσεων.» Το άρθρο 4 περ. 23 ορίζει ως πολύ μικρή επιχείρηση εκείνη που απασχολεί λιγότερους από 10 εργαζομένους και έχει ετήσιο κύκλο εργασιών ή σύνολο ετήσιου ισολογισμού έως €2 εκατ. Πολλές ελληνικές ΜμΕ ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Πολλές όμως όχι, και ακόμη και όσες εξαιρούνται έχουν καλούς εμπορικούς λόγους να διορθώσουν τα βασικά.

Το κείμενο αυτό εξηγεί τους κανόνες με απλά λόγια, παραθέτει τα επίσημα κείμενα όπου η διατύπωση έχει σημασία, και σας δίνει ένα πρακτικό πλάνο ελέγχου και διόρθωσης. Το αν οι κανόνες αφορούν τη δική σας επιχείρηση, ειδικά όσον αφορά τις εξαιρέσεις, είναι ερώτημα για έναν δικηγόρο που γνωρίζει το ελληνικό δίκαιο προστασίας καταναλωτή και προσβασιμότητας.

Τι καλύπτει η Ευρωπαϊκή Πράξη για την Προσβασιμότητα

Η Πράξη θέτει κοινές απαιτήσεις προσβασιμότητας για μια σειρά προϊόντων και υπηρεσιών σε όλη την ΕΕ. Το άρθρο 2 της Οδηγίας καλύπτει προϊόντα όπως υπολογιστές, smartphones, ΑΤΜ, μηχανήματα έκδοσης εισιτηρίων και check-in, τερματικά πληρωμών και συσκευές ανάγνωσης e-books. Για τους περισσότερους Έλληνες επιχειρηματίες σημασία έχουν κυρίως οι υπηρεσίες του άρθρου 2 παρ. 2:

• Υπηρεσίες ηλεκτρονικού εμπορίου, που ο ν. 4994/2022 ορίζει (άρθρο 4 περ. 30) ως «οι υπηρεσίες που παρέχονται εξ αποστάσεως μέσω δικτυακών τόπων και υπηρεσιών που βασίζονται σε φορητές συσκευές, με ηλεκτρονικά μέσα και κατόπιν ατομικού αιτήματος καταναλωτή, με σκοπό τη σύναψη συμβάσεως καταναλωτών». Αυτή είναι η ευρεία κατηγορία.
• Τραπεζικές υπηρεσίες για καταναλωτές.
• Αεροπορικές, οδικές, σιδηροδρομικές και θαλάσσιες μεταφορές επιβατών: websites, εφαρμογές, ηλεκτρονικά εισιτήρια και ταξιδιωτική πληροφόρηση. Εδώ ανήκουν οι ακτοπλοϊκές γραμμές. Για τις αστικές, προαστιακές και περιφερειακές συγκοινωνίες καλύπτονται μόνο τα διαδραστικά τερματικά αυτοεξυπηρέτησης.
• Υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών και υπηρεσίες πρόσβασης σε οπτικοακουστικά μέσα.
• E-books και ειδικό λογισμικό ανάγνωσης.

Η Οδηγία αφορά υπηρεσίες που παρέχονται σε καταναλωτές. Ένα αμιγώς B2B portal κατά κανόνα μένει εκτός, αν και πολλοί επαγγελματίες πελάτες ζητούν πλέον προσβασιμότητα ούτως ή άλλως. Το άρθρο 2 παρ. 4 εξαιρεί επίσης ορισμένο περιεχόμενο: προηχογραφημένο ήχο και βίντεο και έγγραφα γραφείου που δημοσιεύτηκαν πριν από τις 28 Ιουνίου 2025, αρχειοθετημένο περιεχόμενο που δεν έχει ενημερωθεί από τότε, και περιεχόμενο τρίτων που ούτε χρηματοδοτείτε, ούτε αναπτύσσετε, ούτε ελέγχετε.

Πώς την εφάρμοσε η Ελλάδα: ο ν. 4994/2022

Ο ν. 4994/2022 ακολουθεί πιστά την Οδηγία: κάθε άρθρο σημειώνει τη διάταξη της Οδηγίας που ενσωματώνει, και οι ορισμοί του, μαζί με το όριο της πολύ μικρής επιχείρησης, ταυτίζονται με το ευρωπαϊκό κείμενο. Το Μέρος Β' του νόμου, που περιέχει τις διατάξεις για την προσβασιμότητα, εφαρμόζεται από τις 28 Ιουνίου 2025 (άρθρο 46). Μερικά σημεία αξίζει να γνωρίζετε:

• Η εποπτεία γίνεται ανά τομέα. Σύμφωνα με το άρθρο 19, η εποπτεία της αγοράς για τα προϊόντα μοιράζεται ανάμεσα στη Διεύθυνση Ασφάλειας και Συμμόρφωσης Βιομηχανικών Προϊόντων του Υπουργείου Ανάπτυξης, την ΕΕΤΤ (τη ρυθμιστική αρχή για τις τηλεπικοινωνίες και τα ταχυδρομεία), τη Γενική Γραμματεία Μεταφορών και το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης. Σύμφωνα με το άρθρο 22, η ΕΕΤΤ είναι η αρμόδια αρχή για τις υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών. Ελέγξτε στο ισχύον κείμενο ποια αρχή καλύπτει τον δικό σας κλάδο.
• Οι κυρώσεις είναι αναλογικές. Το άρθρο 26, όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 5218/2025, ορίζει ότι οι διοικητικές κυρώσεις επιβάλλονται «με βάση την αρχή της αναλογικότητας» και λαμβάνουν υπόψη, μεταξύ άλλων, την έκταση της μη συμμόρφωσης, την ιδιότητα και το μέγεθος της επιχείρησης, τις συνθήκες της παράβασης, τις διορθωτικές ενέργειες και την εκ των υστέρων συμμόρφωση, καθώς και τον βαθμό συνεργασίας με τα κλιμάκια ελέγχου.
• Είναι δυνατές συλλογικές αγωγές. Ο ν. 5218/2025 πρόσθεσε το άρθρο 25Α, σύμφωνα με το οποίο ενώσεις προσώπων με έννομο συμφέρον να εκπροσωπούν άτομα με αναπηρία, καθώς και δημόσιοι φορείς που έχουν αναλάβει την υπεράσπιση των συλλογικών τους συμφερόντων, μπορούν να ασκήσουν συλλογική αγωγή ζητώντας από το δικαστήριο να σταματήσει πρακτικές που παραβιάζουν τον νόμο.
• Τα websites του δημόσιου τομέα υπάγονται σε ξεχωριστό καθεστώς: το άρθρο 22 παρ. 3 παραπέμπει στο Κεφάλαιο Η' του ν. 4727/2020, που ενσωματώνει την προγενέστερη Οδηγία για την προσβασιμότητα των ιστοτόπων, την Οδηγία (ΕΕ) 2016/2102.

Σας αφορά; Ένας γρήγορος αυτοέλεγχος

Προσέξτε ότι το κριτήριο των €2 εκατ. είναι κύκλος εργασιών ή ισολογισμός, σε συνδυασμό με τον αριθμό εργαζομένων. Για τις εποχικές επιχειρήσεις ο αριθμός εργαζομένων δεν είναι πάντα προφανής. Η αιτιολογική σκέψη 53 της Οδηγίας παραπέμπει στον ευρωπαϊκό ορισμό των ΜμΕ της Σύστασης 2003/361/ΕΚ της Επιτροπής, που μετρά το προσωπικό σε ετήσιες μονάδες εργασίας και υπολογίζει τη μερική και την εποχική απασχόληση ως κλάσματα, οπότε ένα ξενοδοχείο με 25 άτομα το καλοκαίρι μπορεί να περνά το όριο ή όχι. Επιβεβαιώστε τα νούμερα με τον λογιστή ή τον δικηγόρο σας.

Προθεσμίες και μεταβατικές περίοδοι

Οι απαιτήσεις ισχύουν για υπηρεσίες που παρέχονται σε καταναλωτές μετά τις 28 Ιουνίου 2025. Το άρθρο 32 της Οδηγίας, που ενσωματώνεται με το άρθρο 28 του ν. 4994/2022, προβλέπει μεταβατικές ρυθμίσεις:

• Οι πάροχοι υπηρεσιών μπορούν να συνεχίσουν να χρησιμοποιούν προϊόντα που χρησιμοποιούσαν νόμιμα πριν από αυτή την ημερομηνία για την παροχή παρόμοιων υπηρεσιών έως τις 28 Ιουνίου 2030.
• Οι συμβάσεις υπηρεσιών που συνάφθηκαν πριν από τις 28 Ιουνίου 2025 μπορούν να συνεχιστούν αμετάβλητες μέχρι τη λήξη τους, αλλά όχι για περισσότερα από πέντε χρόνια από την ημερομηνία αυτή.
• Τα τερματικά αυτοεξυπηρέτησης που χρησιμοποιούνταν νόμιμα πριν από τις 28 Ιουνίου 2025 μπορούν να παραμείνουν σε χρήση μέχρι το τέλος της οικονομικά ωφέλιμης ζωής τους, έως 20 χρόνια από την έναρξη της χρήσης τους.

Εμείς δεν θα τα διαβάζαμε ως γενική περίοδο χάριτος πέντε ετών για το site σας. Κάθε ανασχεδιασμός ή νέα λειτουργία καλό είναι να είναι προσβάσιμη από την πρώτη μέρα, και ο προγραμματισμός των διορθώσεων τώρα κοστίζει λιγότερο από τη βιαστική λύση αργότερα.

Το τεχνικό πρότυπο: EN 301 549 και WCAG

Η Οδηγία περιγράφει τις απαιτήσεις με λειτουργικούς όρους. Για τις υπηρεσίες, το Παράρτημα I (Τμήμα III, στοιχείο γ) ζητά τα websites και οι υπηρεσίες για φορητές συσκευές, μαζί με τις εφαρμογές τους, να γίνονται προσβάσιμα με συνεπή και επαρκή τρόπο, ώστε να είναι αντιληπτά, λειτουργικά, κατανοητά και στιβαρά. Δεν κατονομάζει το WCAG. Σύμφωνα με το άρθρο 15, οι υπηρεσίες που συμμορφώνονται με εναρμονισμένα πρότυπα, των οποίων τα στοιχεία αναφοράς έχουν δημοσιευτεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ, τεκμαίρεται ότι πληρούν τις απαιτήσεις που καλύπτουν τα πρότυπα αυτά. Στην πράξη, σημείο αναφοράς είναι το ευρωπαϊκό πρότυπο EN 301 549, που για το περιεχόμενο του web παραπέμπει στις Οδηγίες για την Προσβασιμότητα του Περιεχομένου του Ιστού (WCAG) του W3C. Η έκδοση που χρησιμοποιείται, V3.2.1, παραπέμπει στο WCAG 2.1 επιπέδου AA.

Μια νέα έκδοση, το EN 301 549 V4.1.1, δημοσιεύτηκε από τους ETSI, CEN και CENELEC τον Σεπτέμβριο του 2026. Είναι η πρώτη έκδοση με αντιστοίχιση στις απαιτήσεις της Πράξης και ανεβάζει τη βάση για το web στο WCAG 2.2 επιπέδου AA. Δημιουργεί τεκμήριο συμμόρφωσης με την Πράξη μόνο όταν τα στοιχεία αναφοράς της δημοσιευτούν στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Η συμβουλή μας: χτίστε από τώρα με βάση το WCAG 2.2 AA. Προσθέτει λίγα κριτήρια, όπως το ελάχιστο μέγεθος στόχων αφής και το να μην κρύβεται η εστίαση πίσω από sticky headers, που εύκολα ενσωματώνονται σε νέα δουλειά.

Τα πιο συνηθισμένα προβλήματα που βρίσκουμε

Τα περισσότερα sites ελληνικών επιχειρήσεων αποτυγχάνουν στα ίδια λίγα σημεία. Διορθώστε αυτά και θα έχετε λύσει τα περισσότερα πραγματικά εμπόδια:

1. Χαμηλή χρωματική αντίθεση: ανοιχτό γκρι κείμενο σε λευκό, ή λευκό κείμενο πάνω σε φωτογραφίες. Το WCAG AA απαιτεί 4,5:1 για κανονικό κείμενο και 3:1 για μεγάλο κείμενο.
2. Εναλλακτικό κείμενο που λείπει ή δεν λέει τίποτα: εικόνες προϊόντων χωρίς περιγραφή, ή alt text όπως «IMG_4021».
3. Παγίδες πληκτρολογίου: μενού, cookie banners και επιλογείς ημερομηνίας που δεν χρησιμοποιούνται χωρίς ποντίκι.
4. Αόρατη εστίαση: οι σχεδιαστές αφαιρούν το περίγραμμα εστίασης, οπότε όσοι χρησιμοποιούν πληκτρολόγιο δεν βλέπουν πού βρίσκονται.
5. Πεδία φόρμας χωρίς ετικέτα: placeholders αντί για ετικέτες, και μηνύματα σφάλματος που φαίνονται μόνο με κόκκινο χρώμα.
6. Βίντεο χωρίς υπότιτλους: διαφημιστικά βίντεο με ομιλία αλλά χωρίς υπότιτλους.
7. Μη προσβάσιμα PDF: μενού, τιμοκατάλογοι και όροι δημοσιευμένοι ως σκαναρισμένες εικόνες.
8. Χωρίς δήλωση γλώσσας: ελληνικές και αγγλικές σελίδες που δεν δηλώνουν τη γλώσσα τους, οπότε οι αναγνώστες οθόνης τα προφέρουν όλα λάθος.

Λίστα ελέγχου προσβασιμότητας σε 10 βήματα

1. Καταγράψτε τις βασικές διαδρομές των χρηστών: από την αρχική στο προϊόν, αναζήτηση, προσθήκη στο καλάθι, checkout, κράτηση, σύνδεση στον λογαριασμό, επικοινωνία.
2. Τρέξτε αυτόματο έλεγχο με axe DevTools ή Lighthouse σε κάθε template.
3. Ελέγξτε τη χρωματική αντίθεση σε κείμενα, κουμπιά και περιγράμματα φορμών.
4. Αποσυνδέστε το ποντίκι και ολοκληρώστε κάθε βασική διαδρομή με Tab, Shift+Tab, Enter και Space.
5. Επιβεβαιώστε ότι η ένδειξη εστίασης είναι πάντα ορατή και δεν κρύβεται ποτέ πίσω από sticky στοιχεία.
6. Ελέγξτε κάθε εικόνα: ουσιαστικό alt text για το περιεχόμενο, κενό alt για τη διακόσμηση.
7. Βεβαιωθείτε ότι κάθε πεδίο φόρμας έχει ορατή ετικέτα και ότι τα σφάλματα περιγράφονται με κείμενο.
8. Κάντε zoom στο 200% και δείτε τη σελίδα σε πλάτος 320px· τίποτα δεν πρέπει να κόβεται ή να επικαλύπτεται.
9. Δοκιμάστε τις βασικές διαδρομές με αναγνώστη οθόνης: NVDA στα Windows, VoiceOver σε iPhone ή Mac.
10. Ελέγξτε υπότιτλους, PDF και widgets τρίτων (booking engines, chat, σελίδες πληρωμής) που ελέγχετε ή επιλέγετε.

Αυτόματος ή χειροκίνητος έλεγχος

Τα αυτόματα εργαλεία είναι γρήγορα και δωρεάν, αλλά πιάνουν μόνο ένα μέρος του προβλήματος. Μπορούν να σας πουν ότι μια εικόνα δεν έχει alt· δεν μπορούν να σας πουν αν η λέξη «φωτογραφία» είναι χρήσιμη περιγραφή, ή αν το checkout σας βγάζει νόημα όταν διαβάζεται φωναχτά. Χρησιμοποιήστε και τα δύο.

Η δήλωση προσβασιμότητας

Το άρθρο 13 παρ. 2 του ν. 4994/2022 (άρθρο 13 της Οδηγίας) ορίζει: «Οι πάροχοι υπηρεσιών συντάσσουν τις πληροφορίες που απαιτούνται σύμφωνα με το Παράρτημα V και παραθέτουν πώς οι υπηρεσίες ικανοποιούν τις εφαρμοστέες απαιτήσεις προσβασιμότητας.» Το ίδιο άρθρο προβλέπει ότι οι πληροφορίες διατίθενται στο κοινό σε γραπτή και προφορική μορφή, μεταξύ άλλων με τρόπο προσβάσιμο σε άτομα με αναπηρία, και το Παράρτημα V τις εντάσσει στους γενικούς όρους και προϋποθέσεις ή σε ισοδύναμο έγγραφο. Κανένα από τα δύο κείμενα δεν προβλέπει ειδική σελίδα δήλωσης προσβασιμότητας, αλλά στην πράξη οι περισσότερες επιχειρήσεις δημοσιεύουν μία και τη συνδέουν από το footer και τους όρους. Μια χρήσιμη δήλωση περιλαμβάνει:

• Μια απλή περιγραφή της υπηρεσίας και του τρόπου λειτουργίας της.
• Το πρότυπο που ακολουθείτε (WCAG 2.1 AA, με μετάβαση στο 2.2 AA) και την ημερομηνία του τελευταίου ελέγχου.
• Τους γνωστούς περιορισμούς και πότε σκοπεύετε να τους διορθώσετε.
• Εναλλακτικούς τρόπους για να ολοκληρωθεί μια αγορά ή κράτηση, όπως τηλέφωνο ή email.
• Ένα σημείο επικοινωνίας για την αναφορά προβλημάτων προσβασιμότητας, και πόσο γρήγορα απαντάτε.

Πλάνο διορθώσεων με προτεραιότητες

1. Εβδομάδα 1–2, εμπόδια: ό,τι εμποδίζει κάποιον να ολοκληρώσει μια αγορά ή κράτηση, όπως παγίδες πληκτρολογίου, πεδία checkout χωρίς ετικέτα ή ένα μη προσβάσιμο cookie banner.
2. Εβδομάδα 3–4, μεγάλος αντίκτυπος: αντίθεση, εστίαση, alt text στα προϊόντα, δομή επικεφαλίδων, δήλωση γλώσσας.
3. Μήνας 2, περιεχόμενο: υπότιτλοι, προσβάσιμες εκδοχές των PDF, κείμενο συνδέσμων που βγάζει νόημα και εκτός πλαισίου.
4. Μήνας 2–3, τρίτοι: ζητήστε από τους παρόχους booking engine, πληρωμών και chat τα στοιχεία συμμόρφωσής τους, και αντικαταστήστε όσους δεν μπορούν να τα καλύψουν.
5. Διαρκώς: προσθέστε ελέγχους προσβασιμότητας σε κάθε release, αναθεωρήστε τη δήλωση τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο και παρακολουθήστε τα προβλήματα που σας αναφέρονται.

Για ένα τυπικό μικρό e-shop ή site ξενοδοχείου, οι δύο πρώτες φάσεις είναι συχνά λίγες μέρες συγκεντρωμένης δουλειάς, όχι ξαναχτίσιμο από την αρχή. Εξαίρεση αποτελούν τα παλιότερα sites με βαριά themes· μερικές φορές ένα νέο site κοστίζει λιγότερο από τα μπαλώματα. Η ίδια λογική ισχύει για τα sites κρατήσεων ξενοδοχείων και τα sites εστιατορίων.

Το επιχειρηματικό όφελος

• Επικάλυψη με το SEO: επικεφαλίδες, alt text, περιγραφικοί σύνδεσμοι και καθαρό HTML είναι αυτά που διαβάζουν και οι μηχανές αναζήτησης.
• Μεγαλύτεροι σε ηλικία επισκέπτες: μεγαλύτεροι στόχοι αφής, ευανάγνωστη αντίθεση και καθαρές φόρμες βοηθούν τους μεγαλύτερους σε ηλικία, μια σημαντική ομάδα τόσο για την τοπική αγορά όσο και για τον τουρισμό.
• Τουρίστες σε άγνωστες συσκευές: μια καθαρή διαδικασία κράτησης με σωστές ετικέτες λειτουργεί επίσης καλύτερα με τη μετάφραση του browser.
• Λιγότερα εγκαταλελειμμένα checkouts: οι φόρμες που εξηγούν τα σφάλματά τους φέρνουν περισσότερες μετατροπές από κάθε χρήστη.

Πώς μπορεί να βοηθήσει η Orya One

Φτιάχνουμε και συντηρούμε websites, e-shops και διαδικασίες κρατήσεων με την προσβασιμότητα ως μέρος των προδιαγραφών, όχι ως εκ των υστέρων σκέψη. Αν θέλετε να μάθετε πόσο απέχει το τωρινό σας site από το WCAG AA, μπορούμε να κάνουμε έναν στοχευμένο έλεγχο στις βασικές σας διαδρομές με βάση το WCAG 2.1 AA και το EN 301 549, να σας δώσουμε μια λίστα διορθώσεων με προτεραιότητες και να την υλοποιήσουμε, ή να σας πούμε αν ένα νέο site έχει περισσότερο νόημα. Το αν ο νόμος αφορά την επιχείρησή σας είναι ερώτημα για τον δικηγόρο σας· εμείς μπορούμε να δώσουμε τα τεχνικά ευρήματα. Για πιο σύνθετα portals, δείτε τη δουλειά μας στην ανάπτυξη custom λογισμικού.

Επικοινωνήστε μαζί μας με τη διεύθυνση του site σας και μια γραμμή για το τι πουλάτε. Θα σας πούμε ευθέως τι έχει σημασία και τι μπορεί να περιμένει.